Omurilik Yaralanması
Omurilik Yaralanması

Spinal kord yaralanması, çeşitli nedenlerden dolayı omurilik zedelenmesiyle oluşan bir durumdur . Trafik kazaları, silahlı yaralanmalar, sığ suya dalma, sporcu yaralanmaları gibi birçok travmaya bağlı durum neden olabilir. Bu yaralanmalar sıklıkla 16-25 yaş arası gençlerde ve erkeklerde kadınlara oranla 4 kat daha fazla görülür. Spinal kord, foramen magnum seviyesinden başlayıp omurga boyunca(L1 seviyesinde sonlanır) ilerler. Omurilikte 8 servikal,12 torakal,5 lumbal,5 sakral,1 coccygeal olmak üzere toplam 31 spinal sinir vardır. Yaralanma seviyesinin altında motor ve duyu kaybı görülür. Yaralanma seviyesi üst kısımlara çıktıkça daha fazla fonksiyonel kayıplar görülür. Yaralanma seviyesi daha alt kısımlarda görülürse daha fazla motor ve duyu fonksiyonu korunabilir.

Spinal kord yaralanması tek başına ölüm nedeni değildir. Yaralanmadan sonra oluşan komplikasyonlar(hastalığın devamında oluşan başka hastalıklar) ciddi önem taşır. Yaralanma seviyesine göre solunum problemleri ortaya çıkabilir. Örnek olarak etkin öksürememe verilebilir. Öksürme sekresyonların birikmesini önler ve hava yollarında bulunan yabancı maddelerin atılmasını sağlar.Bu açıdan bakılırsa solunum için önemli bir mekanizmadır. Etkin öksürememenin yanında atelektazi,pnömoni,solunum yetmezliği oluşan komplikasyonlardır.

Kardiyak komplikasyonlar, bası yaraları,ağrı,nörolojik komplikasyonlar, kırıklar yaralanma seviyesine göre görülebilir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyonun Önemi

Spinal kord yaralanmalarında ilk hedeflerden biri yukarda bahsedilen komplikasyonların önlenmesidir. Yaralanma seviyesine bağlı olarak hastanın fonksiyonel kaslarını güçlendirme ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlığını kazanması önemlidir. Eğer hasta tekerlekli sandalye kullanıyorsa fizyoterapist hastanın fonksiyonel yapabileceği hareketleri öğrenmesine yardımcı olmalıdır. Doğru pozisyonlama, fonksiyonel kısımlardan destek alma hastanın günlük yaşam aktivitelerini kolaylaştırabilir. Bası yaraları(yatak yaraları) uzun süre yatakta kalma ve immobilizasyon sonucu dokuların basınç altında kalmasıyla oluşan doku ölümüdür. Hastayı belli aralıklarda yatak içinde çevirmek, her gün hastanın cildini kontrol etmek, doğru pozisyonlama, hastanın yatak içinde kendi yardımıyla dönmesinin öğretilmesi bası yaralarını önlemede önemlidir. Yine yaralanma seviyesine bağlı olarak hastaya koltuk değneğiyle yürüme eğitimi verilmeli ve uygun ortezlerle bağımsızlığı kazandırılmalıdır. Spinal kord yaralanmalarında temel amacımız hastanın korunan fonksiyonlarını maksimum düzeyde geliştirmek ve günlük hayatında bağımsızlığını sağlamaktır. Spinal kord hem psikolojik hem patolojik yönden birçok alanı kapsadığı için multidisipliner ekip tarafından kontrol edilmelidir.

Spinal Kord yaralanmasındaki hastaya genel öneriler

-Duyu kayıpları ve bozuklukları olduğu için hasta sıcak ve soğuktan kendini korumayı öğrenmelidir.

-Bası yaralarından korunmak için düzenli aralıklarla cildini kontrol etmeli, cildi ıslak kalmamalıdır.

-İdrarı tutamama vb. mesane problemleri için mesane rehabilitasyonu sağlanmalıdır.

-Postürünü korumaya ve dik oturmaya özen göstermelidir.

-Bol sıvı tüketmeli, proteini fazla Ca+ az diyet

-Ortezi giyip çıkarmada zorluk oluşturacak ve enerji tüketimini etkileyecek şekilde kilo alınmaması önemlidir.

En sevdiğim sözle yazımı bitirmek istiyorum.On beş yaşında ‘spinoserebellar ataksi’ hastası Aya Kito’nun sözü:

Kaybedilmiş şeyleri bulmaya çalışmaktansa sana bırakılan şeyleri yükseltmeye bak.”

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here